Çalışma prensibine kısa bir bakış
IT sistemi, aktif iletkenlerin topraktan yalıtıldığı veya sistemin bir noktasının yeterince yüksek empedans üzerinden toprağa bağlandığı şebeke yapısıdır. İlk izolasyon hatasının erken bildirilmesi, işletme sürekliliği için bakım ekibine zaman kazandırır.
IT, TN-S, TT ve HRG/LRG: farkı bağlantıda görün
Önce kaynağın ve cihaz gövdelerinin toprağa nasıl bağlandığına bakın. Ardından izlenen büyüklüğü ve bu göreve uygun Bender ürünlerini karşılaştırın.
Beş şebeke yapısı, farklı izleme görevleri
Dar ekranda tabloyu yatay kaydırabilirsiniz. Şebeke adına dokunarak ilgili şemaya ve ürünlere geçin.
| Şebeke | Kaynağın toprak bağlantısı | Gövdelerin bağlantısı | İzlenen büyüklük / yöntem | İlk hata yaklaşımı |
|---|---|---|---|---|
| IT ↓ | Yalıtılmış; alternatif olarak bir noktada yeterince yüksek empedans | Koruma iletkeniyle topraklı | IMD: izolasyon direnci. Uyumlu EDS: hatalı devrenin yer tespiti. | Tasarım koşulları sağlanıyorsa ilk hatada alarm ve işletmenin sürmesi mümkündür. Farklı aktif iletkendeki ikinci hata için otomatik ayırma koşulları sağlanır. |
| TN-S ↓ | Kaynak noktası doğrudan topraklı | Kaynağın topraklı noktasına PE bağlantısı | RCM/RCMS: artık akım izleme; gerekli koruma işlevi ayrıca sağlanır. | Koruma koşulları oluştuğunda hatalı devre uygun koruma düzeniyle ayrılır. |
| TT ↓ | Kaynak noktasının kendi topraklayıcısı | Kaynak topraklayıcısından bağımsız tesis topraklayıcısı | RCM/RCMS: artık akım izleme; RCD korumasının yerine geçmez. | Topraklama ve koruma düzeninin ayırma koşulları birlikte sağlanır. |
| HRG ↓ | Nötr–toprak arasında yüksek dirençli NGR | Koruma topraklaması korunur | NGRM: NGR direnci, nötr-toprak gerilimi ve akım. | Alarm veya açtırma, uygulama ve koruma planına bağlıdır; ilk hatada kesintisizlik garanti edilmez. |
| LRG ↓ | Nötr–toprak arasında düşük dirençli NGR | Koruma topraklaması korunur | LRG’ye uygun NGRM: NGR direnci, nötr-toprak gerilimi ve akım. | Toprak hatasında alarm/açtırma seçilen koruma düzenine bağlıdır. IT sistemindeki ilk hata toleransı varsayılmaz. |
IT sistemi
Aktif iletkenler topraktan yalıtılmıştır veya bir kaynak noktası yeterince yüksek empedansla toprağa bağlanır. Gövdelerin PE ve topraklama bağlantıları korunur.
IMD: izolasyon direnci. Uyumlu EDS: hatalı devrenin yer tespiti.
Tasarım koşulları sağlanıyorsa ilk hatada alarm ve işletmenin sürmesi mümkündür. Farklı aktif iletkendeki ikinci hata için otomatik ayırma koşulları sağlanır.
Kesikli Z* yolu, yeterince yüksek empedans üzerinden isteğe bağlı bağlantı alternatifini gösterir. Doğrudan kaynak–toprak bağı yoktur; gövde PE bağlantısı korunur.
Bu görev için Bender model örnekleri
IMD, sistemin izolasyon direncini izler; uygun yer tespit bileşenleri hatalı çıkış devresini belirlemeyi destekler.
ISOMETER® iso685-…-P
IT sisteminin izolasyon direncini sürekli izler ve eşik altındaki değeri bildirir. Entegre yer tespit akımı üreteci, uyumlu EDS44x sistemiyle hatalı devrenin araştırılmasını destekler.
Yer tespiti için P varyantı ve uyumlu EDS/ölçüm trafosu kombinasyonu seçilir; standart iso685’in aynı üreteç işlevine sahip olduğu varsayılmaz.Modeli ve teknik dokümanları inceleyin
ISOSCAN® EDS440
iso685-D-P veya uyumlu PGH üretecinin yer tespit işaretini ölçüm trafoları üzerinden değerlendirir. Kanal bilgisi, izolasyon hatasının bulunduğu çıkış devresinin belirlenmesini sağlar.
Tek başına IMD veya yer tespit akımı kaynağı değildir. Üreteç, kanal/çıkış eşlemesi ve uygun ölçüm trafoları birlikte seçilir.Modeli ve teknik dokümanları inceleyinTN-S sistemi
Kaynak noktası doğrudan topraklıdır. Gövdeler bu noktaya PE ile bağlıdır; N ve PE ayrı iletkenlerdir.
RCM/RCMS: artık akım izleme; gerekli koruma işlevi ayrıca sağlanır.
Koruma koşulları oluştuğunda hatalı devre uygun koruma düzeniyle ayrılır.
N ve PE kaynaktaki tanımlı noktadan sonra ayrı gösterilmiştir. Yük tarafında ek bir N–PE köprüsü çizilmemiştir.
TN-S örneği, N ve PE’nin ayrı olduğu uygun ölçüm bölümünü gösterir. PEN’in nötr ve koruma görevlerini birleştirdiği TN-C bölümüne standart artık akım ölçümü örneği taşınmaz.
Bu görev için Bender model örnekleri
N ve PE’nin ayrı olduğu uygun ölçüm bölümünde artık akım izlenir; merkezî sistem bağlı cihazların ölçüm ve alarm verilerini bir araya getirir.
LINETRAXX® RCMS460-D
Uyumlu ölçüm trafolarıyla topraklanmış dağıtımın çıkışlarını ayrı kanallarda izler. Algılanacak AC, darbeli DC veya düzgün DC bileşenleri için kanal başına uygun sensör seçilir.
Bu örnek TN-S ölçüm noktasına yöneliktir; TN-C bölümüne standart diferansiyel ölçüm olarak genellenmez. İzleme/alarm işlevi gerekli RCD korumasının yerine geçmez.Modeli ve teknik dokümanları inceleyin
COMTRAXX® EDGE500IP
Bağlı Bender ve uyumlu üçüncü taraf cihazların ölçüm ve durum bilgilerini merkezî web arayüzünde toplar. Alarm yönetimi, kayıt ve üst sistem entegrasyonunu destekler; artık akımı doğrudan ölçen cihaz değildir.
Ölçüm RCMS ve trafolarında yapılır. BMS/BCOM/Modbus bağlantısı, cihaz uyumu ve gereken işlev lisansları seçilen sisteme göre doğrulanır.Modeli ve teknik dokümanları inceleyinTT sistemi
Kaynak noktası doğrudan topraklıdır. Tesis gövdeleri kaynak topraklayıcısından bağımsız yerel topraklayıcıya PE ile bağlanır.
RCM/RCMS: artık akım izleme; RCD korumasının yerine geçmez.
Topraklama ve koruma düzeninin ayırma koşulları birlikte sağlanır.
Kaynak topraklayıcısı ile tesis gövdelerinin yerel topraklayıcısı ayrıdır. N, yük tarafında PE’ye bağlanmamıştır.
Alt taraftaki zemin bandı iki ayrı topraklayıcıyı aynı ortamda gösterir; aralarında metalik PE köprüsü yoktur. Toprak, elektriksel yalıtkan olarak gösterilmemiştir.
Bu görev için Bender model örnekleri
TT şebekesinde artık akım izlemesi ile koruma için devrenin açılması farklı görevlerdir. Aşağıdaki modeller bu ayrımı gösterir.
LINETRAXX® RCM420
TT sistemindeki AC ve darbeli DC artık akımları uygun haricî ölçüm trafosuyla izler. Ön uyarı ve alarm bilgisi sağlar.
Tip A ölçüm kapsamı düzgün DC algılama olarak yorumlanmaz. RCM420 izleme cihazıdır; TT sisteminin gerekli koruma düzeninin yerine geçmez.Modeli ve teknik dokümanları inceleyin
LINETRAXX® SmartDetect MRCDB425
AC/DC duyarlı MRCD olarak uygun TT devresinde artık akımı değerlendirir. Koruma görevi, uyumlu ölçüm trafosu ve üreticinin tanımladığı haricî devre kesiciyle tamamlanır.
CTUB102-CTBC… kombinasyonu ve üreticinin belirttiği açma koşuluna uyan düşük gerilim açtırmalı kesici birlikte gerekir; tek başına yükü ayıran bir RCD gibi sunulmaz.Modeli ve teknik dokümanları inceleyinHRG · Yüksek direnç üzerinden topraklama
Kaynağın nötr noktası NGR üzerinden toprağa bağlıdır. Gövdeler PE’ye bağlı kalır; NGR toprak hata akımını sınırlar.
NGRM: NGR direnci, nötr-toprak gerilimi ve akım.
Alarm veya açtırma, uygulama ve koruma planına bağlıdır; ilk hatada kesintisizlik garanti edilmez.
NGR, kaynağın nötrü ile toprak arasındadır; gövdenin PE iletkeni üzerine konulmaz. Bu HRG örneğinde yüke N dağıtılmamıştır.
Bu görev için Bender model örnekleri
NGR hata akımını sınırlar; NGRM cihazı direncin durumunu ve ilgili akım/gerilim büyüklüklerini izler. Modeller alternatif örneklerdir.
LINETRAXX® NGRM500
HRG sisteminde nötr topraklama direncinin durumunu, üzerinden geçen akımı ve nötr-toprak gerilimini izler. Aktif/pasif ölçüm yaklaşımıyla NGR’nin izlenmesini sağlar.
HRG kapsamına yöneliktir. NGR nominal değerleri, CD kuplaj cihazı, akım trafosu ve alarm/açma düzeni birlikte seçilir.Modeli ve teknik dokümanları inceleyin
LINETRAXX® NGRM700
HRG sistemindeki NGR direncini ve ilgili nötr akımını/gerilimini izler. Ayrılabilir HMI ve haberleşme işlevleri, yerel görüntüleme ve üst sisteme veri aktarımını destekler.
HRG modeli, LRG için tanımlanan NGRM750 ile aynı kullanım kapsamına sahip değildir. Aktif ölçüm ve kuplaj/sensör seçimi üretici dokümanına göre belirlenir.Modeli ve teknik dokümanları inceleyinLRG · Düşük direnç üzerinden topraklama
Nötr noktası düşük dirençli NGR üzerinden topraklanır. Koruma topraklaması korunur; izleme cihazı LRG kullanımına uygun seçilir.
LRG’ye uygun NGRM: NGR direnci, nötr-toprak gerilimi ve akım.
Toprak hatasında alarm/açtırma seçilen koruma düzenine bağlıdır. IT sistemindeki ilk hata toleransı varsayılmaz.
LRG’de bağlantı prensibi yine nötr–NGR–toprak şeklindedir; direnç ve izleme cihazı düşük dirençli topraklama kapsamına göre seçilir.
Bu görev için Bender model örnekleri
LRG sisteminde NGR izleme için düşük dirençli topraklama kapsamına uygun model seçilir. Bu cihazlar HRG modelleriyle otomatik olarak eşdeğer değildir.
LINETRAXX® NGRM550
Düşük dirençle topraklanmış transformatör ve jeneratör sistemlerinde NGR’nin durumunu ve ilgili akım/gerilimi izler. NGR bağlantısındaki kopukluk ve toprak hatası bilgilerini değerlendirmeyi destekler.
LRG kapsamı esas alınır; HRG için NGRM500 ile aynı seçim değildir. Kuplaj, trafo oranı ve alarm/açma ayarları tesis koşullarına göre belirlenir.Modeli ve teknik dokümanları inceleyin
LINETRAXX® NGRM750
LRG sisteminde NGR’nin durumunu, nötr akımını ve gerilimini izler. Ayrılabilir HMI, pano kapağından görüntüleme ve haberleşme üzerinden merkezî takip imkânı sağlar.
LRG modeli, HRG için tanımlanan NGRM700 ile eşdeğer kabul edilmez. Faz gerilimi ve diğer ek işlevler bağlantı/seçenek koşullarıyla doğrulanır.Modeli ve teknik dokümanları inceleyinBunlar ilgili şebeke ve işlevi anlatan ürün örnekleridir; aynı modelin belgelenen başka uygulamalarını dışlamaz ve eksiksiz bir tesis tasarımı veya zorunlu ürün seti değildir.
Şemalar Bender’in teknik kaynakları esas alınarak ADEO Teknik tarafından hazırlanmış kavramsal çizimlerdir; ürün görselleri Bender’e aittir. Ayrıntılı ölçüm ve koruma bağlantıları gerçek şebekeye ve üretici dokümanlarına göre belirlenir.
Şemaların teknik kaynakları ve ürün belgeleri
- Bender — Power supply systems ↗
- Bender — IT systems as reflected in the standards ↗
- Bender — Residual current monitoring in earthed systems ↗
- Bender — High resistance grounding ↗
- ISOMETER® iso685-…-P ↗
- ISOSCAN® EDS440 ↗
- LINETRAXX® RCMS460-D ↗
- COMTRAXX® EDGE500IP ↗
- LINETRAXX® RCM420 ↗
- LINETRAXX® SmartDetect MRCDB425 ↗
- LINETRAXX® NGRM500 ↗
- LINETRAXX® NGRM700 ↗
- LINETRAXX® NGRM550 ↗
- LINETRAXX® NGRM750 ↗
Topraklama düzeni neyi değiştirir?
TN sisteminde kaynağın bir noktası doğrudan topraklanır ve tesisin açıktaki iletken kısımları bu noktaya koruma iletkenleriyle bağlanır. TT sisteminde kaynağın bir noktası doğrudan topraklanır; tesisin açıktaki iletken kısımları, kaynak topraklayıcısından elektriksel olarak bağımsız topraklayıcılara bağlanır. IT sisteminde aktif iletkenler topraktan yalıtılır veya sistemin bir noktası yeterince yüksek empedans üzerinden toprağa bağlanır. “Topraklanmamış IT” ifadesi koruma topraklamasının kaldırılması anlamına gelmez; açıktaki iletken kısımlar koruma iletkeni üzerinden ayrı ayrı, gruplar hâlinde veya ortak olarak topraklanır.
İlk izolasyon hatası neden önemlidir?
IT sistemindeki ilk hata akımı, sistemin izolasyon direnci ve toprağa karşı kaçak kapasitesiyle ilişkilidir. Uygun tasarım koşulları sağlandığında ilk hata, beslemenin hemen kesilmesini gerektirmeden bildirilebilir. Bender ISOMETER izolasyon izleme cihazı, elektriksel olarak bağlı şebekenin durumunu takip eder ve direnç ayarlanan alarm seviyesinin altına indiğinde işletme ekibini uyarır. İlk hata, farklı bir aktif iletkende ikinci bir izolasyon hatası oluşmadan araştırılıp giderilmelidir. İkinci hatada gerekli otomatik ayırma koşulları, koruma ve gövde topraklama düzeniyle birlikte sağlanmalıdır.
IMD ve EDS birlikte ne sağlar?
IMD, sistemin toplam izolasyon durumunu bildirir; tek başına her zaman hatalı çıkışın adını söylemez. Uyumlu yer tespit akımı üreteci, EDS değerlendirme cihazı ve akım trafolarıyla kurulan sistem, aramayı ilgili devreye kadar daraltabilir. Sabit veya taşınabilir hata yer tespiti, bakımın planlanmasını destekler. Hastane, endüstri, denizcilik ve enerji uygulamalarında şebeke yapısı; yükler, sistem büyüklüğü ve işletme gereksinimleriyle birlikte değerlendirilir. İlk hata sonrası işletmenin sürmesi, bütün IT tesisleri için koşulsuz bir güvenlik veya kesintisizlik garantisi değildir.
Şebeke yapısı ile ürünün görevini birlikte seçin
IT tanımında bir noktanın yüksek empedans üzerinden topraklanabilmesi, herhangi bir IMD’nin her HRG veya LRG şebekesine uygun olduğu anlamına gelmez. HRG’de NGRM ile nötr topraklama direnci ve toprak hatası izleme; uygun RCMS çözümleriyle hatalı çıkışın araştırılması farklı görevlerdir. İzleme yöntemi ve ürün uyumu, gerçek topraklama düzeni ve üretici dokümanıyla doğrulanır.
- IT sisteminde uygun IMD izolasyon direncini izler; EDS, uyumlu yer tespit akımı kaynağı ve sensörlerle hatalı devreyi belirlemeye yardımcı olur.
- Uygun TN-S/TT düzeninde RCM/RCMS artık akımı izler. RCD veya uygun MRCD düzeni koruma görevini üstlenir; artık akım değeri doğrudan izolasyon direnci ölçümü değildir.
- Direnç üzerinden topraklamada NGRM seçimi HRG/LRG kapsamına göre yapılır. Bir cihazın besleme gerilimi veya AC/DC hata akımı algılayabilmesi, her şebeke tipine uygun olduğunu göstermez.
Bender’in teknik açıklamaları
Bu Türkçe özet aşağıdaki Bender teknik kaynakları esas alınarak hazırlanmıştır.
- Bender — IT system: Unearthed systems for maximum availability ↗
- Bender — Why the IT system is often the best choice (teknik makale) ↗
- Bender — Types of distribution systems for power supply ↗
- Bender — IT systems as reflected in the standards ↗
- Bender — Electrical safety for high resistance grounded systems ↗
Kaynak kontrolü: 2026-10-25. Şemalar Bender’e aittir; Türkçe açıklamalar ADEO Teknik tarafından özetlenmiştir.